İş kazası davaları niteliği itibari ile rapor almayı ve bilirkişi raporlarının düzenlenmesini içerdiğinden ötürü uzun sürebilmekte, davacı işçiler için zor bir süreç olabilmektedir. İşbu nedenle usül ekonomisi ilkesi bakımından iş kazası davalarında süreci hızlandırmak ve etkin bir hukuki süreç izlemek amacıyla süreci sizlere soru cevap şeklinde izah edeceğiz.
İş Kazası Nedir?
İş kazası işçinin, işyeri alanı içerisinde, işyeri dışında veya işverenin işyeri dışındaki bir işinde meydana gelen ve işçiye zarar veren olaydır. Bir olayın iş kazası sayılabilmesi için işçinin bedenen zarar görmesi şart değildir; kazaya bağlı ruhsal rahatsızlıklar da iş kazası kapsamına girer.
İş kazası sadece çalışırken meydana gelen kazaları değil, işçiler patronun tuttuğu bir araç ile işlerine gider gelirken veya bir işyerinden patronun emri doğrultusunda işyeri dışındaki başka bir işe giderken yolda başlarına gelen herhangi bir kazayı da kapsar.
İş Kazası Halinde Yapılması Gerekenler Nelerdir?
İş kazasının meydana gelmesi halinde, tarafların sorumluluğuna neden olmamak için yapılması gereken işlemler şunlardır:
- İş kazasıyla birlikte sağlık müdahalesi gerçekleştirilir.
- İşyeri kaza raporu düzenlenerek, tutanağa iki şahit adı yazılır ve imzaları alınır.
- Kaza, bağlı bulunan **kolluk birimine (Emniyet veya Jandarma) bildirilir.**
- Kaza, bağlı bulunan **Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Birimine bildirilir.**
Olayın iş kazası olup olmadığına kim karar verir? SGK Bölge Müdürlüğü’ne başvurulduktan sonra SGK hemen olay yerine müfettişlerini göndermek zorundadır. Müfettişlerin tuttuğu rapora göre olayın iş kazası olup olmadığına karar verilir.
İş Kazası Halinde Açılacak Davalar Nelerdir?
İş kazası neticesinde açılacak 3 adet dava tipi mevcuttur:
- Ceza Soruşturması ve Ceza Davası (Ölüm veya yaralanma hallerinde Cumhuriyet Savcısı tarafından açılır.)
- Maddi ve Manevi Tazminat Davası (İşçi veya mirasçıları tarafından açılır.)
- Sosyal Güvenlik Kurumu Tarafından Açılacak Rücu Davaları (Kurumun, ödediği bedeller için kusurlu ilgililere rücu etmesi.)
Görevli ve Yetkili Mahkeme
- **Görevli Mahkeme:** İş Mahkemeleri (yoksa Asliye Hukuk Mahkemeleri) görevlidir.
- **Yetkili Mahkeme:** İş kazasının gerçekleştiği yer mahkemesi yetkilidir. Genel yetki kuralları uyarınca davalının ikametgahında da dava açılabilir.
Tazminat Davalarında Zamanaşımı ve Süreler
İş kazası nedeniyle açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında zamanaşımı genel hükümlere göre çözümlenir.
- **Zamanaşımı Süresi:** İş kazasının gerçekleştiği günden itibaren **2 yıl** ve herhalde **10 yıldır**.
- **Süre Başlangıcı:** Zamanaşımı süresinin başlangıcı olay tarihi değil, maluliyet oranının kesin olarak tespit edildiği tarihtir.
- **Faiz Başlangıcı:** İstek halinde, olay tarihinden itibaren faize hükmedilecektir.
İşçinin Maddi ve Manevi Tazminat Hakları
Maddi Tazminat Kalemleri
İş kazası geçiren işçi, ruhen ve/veya bedenen zararını gidermesi adına Türk Borçlar Kanunu gereğince dava açabilir. İstenebilecek giderler:
- **Tedavi giderleri** (Ölümden önce bir tedavi süreci var ise, ölüm halinde de talep edilir.)
- **Kazanç kaybı.**
- **Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar** (En önemli kalemdir, geleceğe yönelik kayıpları içerir).
- **Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.**
- **Ölüm halinde cenaze giderleri** ve ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin uğradıkları kayıplar (**Destekten Yoksun Kalma Tazminatı**).
**Mahsup:** Maddi tazminatın hesabında, Kurumca (SGK) bağlanan sürekli iş göremezlik gelirleri veya ödeneklerinin tazminat miktarından mahsup edilmesi gerekliliği açıktır.
Manevi Tazminat Kalemleri
Manevi tazminat, bedensel bütünlüğün zedelenmesi durumunda, zarar görene uygun bir miktar paranın ödenmesi şeklinde ifade edilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm halinde zarar görenin veya ölenin yakınlarının da manevi tazminat talep etme hakkı mevcuttur. Yakınların manevi tazminat talep edebilmesi için, işçinin yalnızca cismani zarara uğraması halinde dahi, bu zarar dolayısıyla hayat seyirlerinin değişmesi veya psikolojilerinin ağır şekilde bozulması gibi etkiler gözlenmelidir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?
İş kazası neticesinde ölüm hadisesinin gerçekleştiği zaman ortaya çıkan tazminat türüdür. Tazminat talep edenlerin (eş, çocuklar, bakmakla yükümlü olduğu kimseler) bu şahsın desteğinden yoksun kalacak olmaları gerekmektedir. Hükmedilebilmesi için ölen işçinin sağlığında destekten yoksun kalacağını iddia eden kişilere bakacak güçte olması ve tazminat talep edenlerin ölen işçinin yardımına muhtaç olması şartları aranır.
İş Kazası Davasında Avukatın Önemi
İş kazası süreci, Kurumlar arası alışverişlerde önemli bir yer alması, birçok Kurumla etkileşimi barındırması ve profesyonel bir çalışma gerektirmesi nedeniyle avukatın önemini ortaya çıkarır. İş kazası neticesinde açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında alanında uzman bir avukat yardımı alınmasında fayda görüyoruz.