Müdahalenin Men’i Davası Nedir? (El Atmanın Önlenmesi)
Mülkiyet hakkı, uluslararası anlaşmalarla ve yasa hükümleri ile koruma altına alınmıştır. Malikin, mülkiyet hakkından doğan yetkilerini kullanmasını ve/veya o şeyden yararlanmasını engelleyen, haklı bir gerekçeye dayanmayan ve **halihazırda devam eden** müdahalelere/saldırılara karşı, bu saldırıları önlemek adına açabileceği davaya **el atmanın önlenmesi** ya da **müdahalenin men’i davası** denilmektedir.
Davanın Şartları
- **Malik Sıfatı:** Davayı açacak kişinin mülkiyet hak ve yetkilerine sahip olması gerekir. Bu nedenle bu dava malik ya da malikin mirasçıları tarafından açılabilecektir.
- **Haksız Müdahale:** Kişinin maliki olduğu şey üzerinde hiçbir haklı ve yerinde gerekçeye dayanmaksızın gerçekleştirilmiş bir saldırı olmalı ve bu saldırı **devam etmelidir**. Saldırının şeklinin bir önemi olmayıp, herhangi bir hakka dayanmaması yeterlidir.
- **Kusur Şartı Yok:** El atmanın önlenmesine yönelik açılmış bu davalarda, mülkiyet hakkına saldırıda bulunan kişinin **kusurlu olmasına gerek yoktur**. Dava, kusurdan bağımsız ve salt olarak mülkiyet hakkının korunmasına yöneliktir.
Davacı ve Davalı Sıfatı
- **Davacı:** Mülkiyet hakkı saldırıya uğrayan malik ya da onun mirasçılarıdır.
- **Davalı:** Söz konusu mülkiyet hakkına saldırıda bulunan gerçek veya tüzel kişilerdir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
- **Görevli Mahkeme:** İlgili yasa hükümleri gereğince **Asliye Hukuk Mahkemeleri** tarafından görülmektedir.
- **Yetkili Mahkeme (Taşınmazlarda):** El atmanın konusu bir taşınmaz ise, yetkili mahkeme **dava konusu taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemeleri** olacaktır (kesin yetki).
Zamanaşımı ve Kararın Kesinleşmesi
- **Süre:** Mülkiyet hakkının korunmasını amaçlayan bu dava, herhangi bir **zamanaşımı süresine tabi değildir**. Yasal şartların mevcut ve geçerli olması yeterlidir.
- **Kararın İcrası:** Dava konusu haksız müdahale edilen şeyin aynına ilişkin olarak, taraflar arasında herhangi bir ihtilaf bulunmuyorsa, el atmanın önlenmesine yönelik verilen kararın icrası için **kesinleşmesine gerek yoktur**.
Paydaşlar Arasında El Atmanın Önlenmesi
Kural olarak; paylı mülkiyete tabi bir taşınmaz üzerinde hak sahibi olan paydaşlardan birinin, kendisinin payına yapılan haksız saldırıları önlenmesini talep imkanı bulunmaktadır.
- **Fiili Kullanım İncelemesi:** Yargıtay; paylı mülkiyete tabi taşınmaza ilişkin davalarda, öncelikle taraflar arasında bir taksim sözleşmesi, fiili kullanım veya sair belirleyici anlaşmaların olup olmadığını inceler.
- **Anlaşma Yoksa:** Paydaşlar arasında herhangi bir harici taksim veya belirleyici anlaşmama olmaması halinde, Yargıtay **el atmanın önlenmesi davası yerine, ortaklığın giderilmesine yönelik olarak açılacak davanın** hukuki yarar açısından daha doğru olduğunu kabul etmektedir.
- **Üçüncü Kişiye Karşı:** Müşterek mülkiyete tabi bir taşınmaza haksız müdahalede bulunan üçüncü bir kişi ise, paydaşlardan biri bile tek başına el atmanın önlenmesi davası açabilecektir.