Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nedir?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 661’inci maddesinde belirtildiği üzere ölünceye kadar bakmak ve gözetmek sözleşmesi, taraflarına karşılıklı haklar ve borçlar yükleten bir sözleşmedir. Bu sözleşme ile **bakım alacaklısı**, sözleşmeye konu malın mülkiyetini **bakım borçlusuna** geçirme, bakım borçlusu da bakım alacaklısına yasanın öngördüğü anlamda ölünceye kadar bakıp gözetme yükümlülüğü altına girmektedir.
Sözleşmenin Geçerliliği ve Şartları
Temlik işleminin geçerliliği için, sözleşmenin düzenlendiği tarihi itibari ile bakım alacaklısının özel bir bakım gereksinimi içerisinde bulunması zorunlu değildir. Bakım gereksiniminin sözleşmeden sonra ortaya çıkması veya bakım alacaklısının ölümünden önce kısa bir süre sürmüş olması sözleşmenin geçerliliği konusunda olumsuz bir etki yaratmayacaktır.
Muvazaa İddiası
Yasalarda kural olarak bu tür sözleşmeye dayalı bir temlikin muvazaaya (irade ile beyan arasında kasıtlı olarak yaratılan aykırılık) illetli olduğunun ileri sürülmesi her zaman mümkündür. Böyle bir iddianın karşısında asıl olan tarafların sözleşmedeki gerçek ve müşterek amaçlarının saptanmasıdır. Miras bırakanın ölünceye kadar bakılıp gözetilmesi karşılığında temlikin muvazaayla illetli olup olmadığının belirlenmesi için şu bilgi ve olgular göz önünde bulundurulmalıdır:
- Sözleşme tarihinde murisin yaşı, fiziki ve genel sağlık durumu,
- Aile koşulları ve ilişkileri,
- Elinde bulunan mal varlığının miktarı,
- Temlik edilen malın, tüm mal varlığına oranı ve bunun makul karşılanabilecek bir sınırda kalıp kalmadığı.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin İptali Nasıl Olur?
Türk Borçlar Kanununda belirtildiği şekilde, yapılan sözleşmenin mirasçı atanması içermemesi durumunda bile **miras sözleşmesi şeklinde yapılması** gerekmektedir. Aksi durumda sözleşme geçerli olmayacaktır.
İptal Davası Açma Hakkı
Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin iptali davasında, bakım alacaklısı bu sözleşme yüzünden kanuna göre **nafaka yükümlüsü olduğu kişilere karşı yükümlülüğünü yerine getirme olanağını kaybediyorsa**, bundan yoksun kalanların sözleşmenin iptalini istemesi mümkün olacaktır.
Hakim, sözleşmenin iptali yerine, bakım borçlusunun ifa edeceği edimlerden mahsup edilmek üzere bakım alacaklısının nafaka yükümlüsü olduğu kişilere nafaka ödemesine karar verebilir. Bu konuda mirasçıların tenkis ve alacaklıların iptal davası açma hakları saklıdır.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin İptali Davası Nasıl Açılır?
Bakım alacaklısı, sözleşme nedeniyle nafaka yükümlüsü olduğu kişilere karşı sorumluluğunu yerine getirme imkanını kaybediyorsa, bundan yoksun kalanlar sözleşmenin iptalini isteyebilirler. Davanın kabulü için, miras bırakanın temlik işlemindeki amacının bakım değil de, mirasçılardan mal kaçırmak (muvazaa) olduğu yukarıda belirtilen kriterler ışığında ispatlanmalıdır.