Davanın Konusu ve Amacı
Bu dava, paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyetine tabi taşınır veya taşınmaz mallarda mevcut ortaklık ilişkisini sona erdirerek ferdi mülkiyete geçişi sağlamayı amaçlar.
Davanın Tarafları (Zorunlu Dava Arkadaşlığı)
Ortaklığın giderilmesi davası, ortak mülkiyete konu malda pay sahibi olan tüm paydaşlara (ortaklara) karşı açılması zorunlu olan, iki taraflı bir davadır. Tüm paydaşların davada yer alması (pasif dava arkadaşlığı) esastır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Bu davalarda görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemeleri'dir. Yetkili mahkeme ise, dava konusu taşınmazın bulunduğu yer Sulh Hukuk Mahkemesi'dir.
Dava Şartı Arabuluculuk
01.09.2023 tarihinden itibaren taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda arabuluculuk bir dava şartı haline gelmiştir. Arabuluculuğa başvurulmadan açılan davalar, dava şartı yokluğu nedeniyle reddedilir.
Ortaklığın Giderilmesi Yöntemleri ve Prosedürler
Ortaklık, esas olarak "aynen taksim" (malın fiilen bölünmesi) veya "satış suretiyle taksim" (malın satılarak bedelinin paylaştırılması) olmak üzere iki yöntemle giderilebilir.
Aynen Taksim İlkesi ve Şartları
Davada öncelikli olarak aynen taksim yolu araştırılır. Ancak, malın aynen taksiminin mümkün olmadığı durumlarda satışa karar verilir.
Satış Yoluyla Ortaklığın Giderilmesi
Uygulamada genellikle satış suretiyle gidilir. Satış, kural olarak açık artırma yoluyla yapılır. Satışın paydaşlar arasında artırmayla yapılmasına karar verilebilmesi için ise tüm paydaşların rızası gereklidir.
Muhdesat (Bütünleyici Parça) İddiaları
Taşınmaz üzerinde bina, ağaç gibi bütünleyici parçalar (muhdesat) varsa ve bunların kime ait olduğu konusunda uyuşmazlık varsa, mahkemece muhdesatın aidiyetinin tespiti için paydaşa görevli mahkemede dava açması için süre verilmelidir (HMK m. 165).
Dava Zamanaşımı
Ortaklığın giderilmesi davası için Türk Medeni Kanunu'nda özel bir zamanaşımı süresi öngörülmemiştir. Bu nedenle, ortaklık devam ettiği sürece her zaman açılabilir.
Yargılama Giderleri ve Vekalet Ücreti
Bu davalar iki taraflı olduğundan, kazanan-kaybeden ayrımı yapılmaz. Yargılama giderleri ve vekalet ücreti, kural olarak tüm paydaşlara payları oranında yükletilir.
Ortaklığın giderilmesi (izale-i Şüyu) davalarında hukuki sürecin doğru yönetilmesi, hak kayıplarının önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir. Bu alanda açacağınız yahut size karşı açılan davalarda mutlaka avukat ile çalışmanız tavsiye edilir.